
Mam rozrusznik serca. Jakie objawy powinny mnie zaniepokoić?
2026-11-08
Sztuczna inteligencja w EKG. Czy wykryje migotanie przedsionków, zanim je poczujesz?
2026-11-10Po ładunku przychodzi gęstość. Jesteśmy świadkami narodzin nowego pojęcia w migotaniu przedsionków
Jeszcze niedawno pisałam o ładunku migotania przedsionków (AF burden) czyli o tym, ile czasu serce spędza w arytmii. Na tegorocznym kongresie Amerykańskiego Towarzystwa Kardiologicznego (AHA 2026) pojawiło się pojęcie, które idzie o krok dalej: gęstość migotania przedsionków.(ang. AF density) To jeden z tych momentów, kiedy na naszych oczach rodzi się nowy termin. Pokazuje on, że liczy się nie tylko suma godzin w migotaniu, ale także to, jak te godziny rozkładają się w czasie.
Przypomnienie: czym jest ładunek migotania przedsionków?
Ładunek migotania przedsionków to odsetek czasu monitorowania, w którym serce było w migotaniu. Jeśli w 48-godzinnym zapisie migotanie trwało łącznie 4 godziny i 48 minut, ładunek wynosi 10%. Im jest wyższy, tym większe ryzyko udaru, niewydolności serca i hospitalizacji.
Ta liczba ma jednak jedną słabość: nie mówi, jak te godziny były rozłożone.
Dwóch pacjentów, ten sam ładunek
Wyobraźmy sobie dwie osoby. Obie przez miesiąc spędziły w migotaniu przedsionków około 10% czasu.
- U pierwszej było to kilkadziesiąt krótkich epizodów rozsianych po całym miesiącu: tu pół godziny, tam godzina, z długimi przerwami prawidłowego rytmu.
- U drugiej był to jeden ciągły epizod, który trwał trzy doby bez przerwy.
Ładunek migotania jest u obu taki sam. Dla serca te sytuacje mogą jednak wyglądać zupełnie inaczej. Tę różnicę opisuje właśnie gęstość migotania przedsionków.
Czym jest gęstość migotania przedsionków?
Gęstość opisuje, jak epizody migotania rozkładają się w czasie monitorowania. Autorzy badania wyrazili ją w skali od 0 do 1:
- wartości bliskie 0 – epizody są rozproszone i oderwane od siebie,
- wartości bliskie 1 – migotanie jest skupione w jeden, prawie nieprzerwany blok.
Pacjentów podzielono na cztery grupy: niska gęstość (do 0,3), średnia (0,3–0,6), średnio-wysoka (0,6–0,9) i wysoka (powyżej 0,9).
Kogo badano?
Badanie przedstawiła dr Lindsey Rosman z Northwestern University. Było to duże badanie obserwacyjne prowadzone w latach 2010–2024. Objęło 19 402 pacjentów z dwóch amerykańskich systemów opieki: Veterans Health Administration (VHA, 122 poradnie) oraz University of North Carolina Health System (UNC, 11 szpitali).
Wszyscy mieli wszczepione urządzenie, które stale monitoruje rytm serca: rozrusznik serca, kardiowerter-defibrylator (ICD), urządzenie resynchronizujące albo wszczepialny rejestrator rytmu serca (ILR). U każdego urządzenie wykryło migotanie przedsionków trwające ponad 6 minut. Dzięki telemonitoringowi badacze znali dokładny rozkład epizodów w czasie, miesiąc po miesiącu.
Badacze ocenili dwa punkty końcowe:
- nowe rozpoznanie niewydolności serca u osób, które w chwili wszczepienia urządzenia jej nie miały,
- hospitalizację z powodu niewydolności serca u osób, u których była już wcześniej rozpoznana.
Wyniki: im bardziej skupione migotanie, tym większe ryzyko
Po uwzględnieniu ponad 40 czynników, w tym samego ładunku migotania, zależność była wyraźna. Ryzyko rosło stopniowo wraz z gęstością.
| Gęstość migotania (w porównaniu z niską) | Nowa niewydolność serca | Hospitalizacja z powodu niewydolności serca |
|---|---|---|
| Średnia | ok. 24% wyższe ryzyko | ok. 36% wyższe ryzyko |
| Średnio-wysoka | ok. 50% wyższe | ok. 75% wyższe |
| Wysoka | ok. 72% wyższe | ok. 2 razy wyższe |
Wyniki były podobne niezależnie od rodzaju niewydolności serca: z obniżoną, umiarkowanie obniżoną i zachowaną frakcją wyrzutową. Podobnie wyglądały u kobiet i mężczyzn oraz u osób młodszych i starszych.
Ładunek i gęstość razem
Najciekawsza część badania pokazuje, co się dzieje, gdy spojrzymy na oba parametry jednocześnie.
- Duży ładunek i wysoka gęstość to najgorsze połączenie. Ryzyko nowej niewydolności serca było prawie 3,5 razy wyższe.
- U osób, które już miały niewydolność serca, mały ładunek przy wysokiej gęstości wiązał się z wyższym ryzykiem hospitalizacji niż duży ładunek przy niskiej gęstości (ok. 2,1 wobec 1,6 raza).
W tej grupie pacjentów to, jak migotanie było rozłożone, miało więc większe znaczenie niż to, ile go było. Gęstość różnicowała ryzyko na każdym poziomie ładunku.
Dlaczego skupione migotanie może być groźniejsze?
Badanie nie odpowiada na to pytanie wprost. Można jednak przypuszczać, że rozproszone epizody dają sercu czas na „odpoczynek” w prawidłowym rytmie. Długi, nieprzerwany blok migotania oznacza wiele godzin lub dni nieregularnej, często szybkiej pracy komór bez przerwy na regenerację. Wiemy, że długotrwale szybki rytm może osłabiać mięsień sercowy. Pisałam o tym w artykule o kardiomiopatii tachyarytmicznej.
Skupianie się epizodów może też być sygnałem, że migotanie się utrwala. Więcej o tym, czy każdy pacjent przechodzi od napadowego do utrwalonego migotania przedsionków, przeczytasz w osobnym tekście.
Czego to badanie jeszcze nie mówi?
Te wyniki trzeba czytać ostrożnie:
- To badanie obserwacyjne. Pokazuje związek, ale nie dowodzi, że zmniejszenie gęstości migotania zmniejszy ryzyko niewydolności serca. Autorka sama wskazuje na konieczność przeprowadzenia badań, które mogłyby potwierdzić związek przyczynowo-skutkowy.
- Dotyczy pacjentów z wszczepionymi urządzeniami, czyli osób zwykle starszych (średnio ok. 73 lata) i bardziej obciążonych. W grupie weteranów aż 97% stanowili mężczyźni.
- Dane pochodzą z elektronicznej dokumentacji medycznej. Brakowało informacji o objawach i klasie NYHA, a różne urządzenia mogą inaczej wykrywać migotanie.
- To prezentacja kongresowa. Pełna publikacja z dokładną metodologią może jeszcze doprecyzować wnioski.
Mimo tych ograniczeń, uznałam że czytelnicy CardioX powinni wiedzieć, co w arytmologicznej trawie piszczy, nawet jeśli to dopiero pierwsze dane.
Co to oznacza dla pacjenta?
Gęstość migotania przedsionków nie jest dziś parametrem, który lekarz rutynowo wpisuje w wynik. Nie jest też częścią wytycznych. Badanie wzmacnia jednak przesłanie, o którym piszę od dawna: sama informacja „ma Pan/Pani migotanie przedsionków” to za mało. Liczy się, ile go jest, jak długo trwają epizody i jak się układają w czasie.
Warto przy tym jasno powiedzieć, czego nie zmierzy krótkie badanie. Gęstość migotania w tym badaniu liczono z wielomiesięcznego zapisu urządzeń wszczepionych. Badanie Holter EKG trwające 24–72 godziny nie da takiego wskaźnika. Pozwala jednak:
- wykryć migotanie, także bezobjawowe,
- policzyć ładunek migotania w czasie badania,
- ocenić, ile trwał najdłuższy epizod i czy epizody pojawiały się pojedynczo, czy seriami,
- sprawdzić, jak szybko w czasie migotania pracują komory.
O tym, co dokładnie zawiera opis badania, piszę w tekście co lekarz opisuje w wyniku Holtera EKG. Jak dobrać czas zapisu, wyjaśniam w artykule kiedy lekarz zleca Holter EKG na 24, 48 lub 72 godziny. Przy bardzo rzadkich epizodach rozwiązaniem bywa wszczepialny rejestrator, który monitoruje rytm przez wiele miesięcy. Pamiętaj też, że izegarek z pomiarem tętna a nawet zapisem EKG nie zastąpi Holtera. Zegarek sprawdza rytm tylko co jakiś czas, więc nie pokaże ani ładunku migotania, ani rozkładu epizodów.
Jeśli masz rozrusznik, ICD lub wszczepialny rejestrator z telemonitoringiem, Twoje urządzenie już zbiera dane o migotaniu. Warto zapytać w poradni kontroli urządzeń, jak często i jak długo pojawiają się u Ciebie epizody.
Badanie można dziś wykonać bez wychodzenia z domu. Holter do domu zamawiasz przez internet, a holter wysyłkowy przychodzi kurierem lub do paczkomatu. Zapis opisuje kardiolog zajmujący się zaburzeniami rytmu serca.
Najważniejsze informacje
- Ładunek migotania przedsionków mówi, ile czasu serce spędza w arytmii. Gęstość mówi, czy ten czas jest rozproszony, czy skupiony w jeden blok.
- W badaniu obejmującym ponad 19 tysięcy pacjentów z urządzeniami wszczepionymi wysoka gęstość migotania wiązała się z o ok. 72% wyższym ryzykiem nowej niewydolności serca. U osób z rozpoznaną już niewydolnością wiązała się z około dwukrotnie wyższym ryzykiem hospitalizacji, niezależnie od ładunku.
- Najwyższe ryzyko dotyczyło pacjentów, u których migotania było dużo i było ono skupione.
- To badanie obserwacyjne. Nie wiemy jeszcze, czy leczenie ukierunkowane na gęstość migotania poprawi rokowanie.
- Kontrola rytmu, w tym ablacja migotania przedsionków, oraz ograniczenie czynników ryzyka nawrotu migotania pozostają podstawą zmniejszania ładunku arytmii.
Nie wiesz, ile migotania przedsionków jest u Ciebie? W CardioX możliwy jest wynajem Holtera przez internet. Badanie 24, 48 lub 72 h wykonasz w domu, bez skierowania.
Źródło
Rosman L, et al. Rethinking Atrial Fibrillation (AF) Burden: AF Density Further Stratifies Heart Failure Risk in a Nationwide Cohort of Patients with Cardiac Devices. American Heart Association Scientific Sessions 2026.
Przeczytaj również:
Kołatanie serca i arytmia. Z czym pacjenci najczęściej trafiają na SOR?



