
Lekarz proponuje mi lek przeciwzakrzepowy, choć mam tylko jeden czynnik ryzyka. Co warto wiedzieć przed decyzją?
2026-11-06
Po ładunku przychodzi gęstość. Jesteśmy świadkami narodzin nowego pojęcia w migotaniu przedsionków
2026-11-09Masz rozrusznik serca. Jakie objawy powinny Cię zaniepokoić?
Większość rozruszników i kardiowerterów-defibrylatorów działa latami bez żadnych problemów. Warto jednak wiedzieć, które objawy mogą świadczyć o kłopocie z urządzeniem i kiedy trzeba działać od razu.
Według serwisu mp.pl, który powołuje się na ekspertów Sekcji Rytmu Serca Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego, w Polsce żyje już blisko 500 tys. osób z wszczepionym stymulatorem, kardiowerterem-defibrylatorem lub urządzeniem resynchronizującym. Co roku przybywa ich kilkadziesiąt tysięcy. Na co dzień większość z nich w ogóle o urządzeniu nie myśli i tak powinno być. Czasem jednak organizm wysyła sygnały, które łatwo zlekceważyć albo uznać za coś niegroźnego.
W listopadzie 2026 r. Europejskie Towarzystwo Kardiologiczne opublikowało praktyczny przewodnik dla lekarzy o tym, jak rozpoznać problemy z urządzeniami wszczepialnymi. Wybrałam z niego to, co powinien wiedzieć pacjent i czytelnik CardioX.
Rozrusznik i ICD w dwóch zdaniach
Rozrusznik (=stymulator) serca pilnuje, żeby serce nie biło zbyt wolno. Gdy własny rytm zwalnia lub zanika, urządzenie wysyła impuls elektryczny przez elektrodę umieszczoną w sercu.
Kardiowerter-defibrylator (ICD) dodatkowo czuwa nad groźnymi, bardzo szybkimi arytmiami. Gdy je wykryje, przerywa je szybką stymulacją lub wyładowaniem. Istnieją też urządzenia resynchronizujące (CRT), które pomagają osłabionemu sercu pracować sprawniej.
Każde z tych urządzeń składa się z dwóch części: niewielkiej obudowy z baterią, wszczepionej zwykle pod skórę pod obojczykiem, i elektrod biegnących do serca. Problem może dotyczyć każdej z nich.
Objawy, których nie warto ignorować
Eksperci ESC wymieniają kilka sygnałów, które mogą świadczyć o problemie z urządzeniem. Wiele z nich przypomina objawy, które były powodem wszczepienia, i to nie przypadek: gdy urządzenie przestaje działać prawidłowo, dawne dolegliwości mogą wrócić.
- Omdlenia lub zasłabnięcia, zwłaszcza nawracające.
- Zawroty głowy bez wyraźnej przyczyny.
- Gorsza tolerancja wysiłku: szybciej się męczysz, choć wcześniej było lepiej.
- Nasilenie objawów niewydolności serca: duszność, obrzęki nóg, przyrost masy ciała w krótkim czasie.
- Uporczywa czkawka albo drganie mięśni klatki piersiowej lub brzucha.
- Ból, obrzęk, zaczerwienienie lub wyciek w miejscu wszczepienia albo gorączka bez jasnej przyczyny.
- Dźwięki lub wibracje wydawane przez urządzenie.
- Kilka wyładowań ICD w krótkim czasie.
Pojawienie się któregoś z tych objawów nie oznacza automatycznie awarii. To sygnał, żeby skontaktować się z lekarzem, a przy niektórych objawach od razu wezwać pomoc.
1. Czkawka i drganie mięśni: mało znany sygnał
Ten objaw często zaskakuje pacjentów, bo trudno skojarzyć czkawkę z sercem. Impulsy z elektrody mogą jednak czasem pobudzać nerw stymulujący do skurczu przeponę albo pobliskie mięśnie. Daje to rytmiczną, uporczywą czkawkę albo drganie mięśni w okolicy klatki piersiowej lub brzucha, często w rytmie bicia serca.
Przyczyną może być przesunięcie elektrody albo uszkodzenie jej izolacji. Zwykle nie jest to stan nagły, ale wymaga kontroli w poradni urządzeń wszczepialnych. Czasem wystarczy zmiana ustawień, a czasem potrzebny jest zabieg.
2. Miejsce wszczepienia: ból, obrzęk, gorączka
Tak zwana loża, czyli miejsce pod skórą, gdzie leży urządzenie, powinna być po wygojeniu niebolesna i spokojna. Niepokojące są:
- narastający ból lub tkliwość,
- obrzęk, zaczerwienienie lub ocieplenie skóry,
- wyciek, przetoka albo skóra, która cienieje nad obudową,
- gorączka lub dreszcze bez innej jasnej przyczyny.
Takie objawy mogą świadczyć o zakażeniu urządzenia. To powikłanie rzadkie, ale poważne, bo bakterie mogą przenieść się wzdłuż elektrod do serca. Dlatego nie czekaj, aż objawy same przejdą, i nie lecz ich na własną rękę antybiotykiem.
3. Wyładowanie ICD: jedno a kilka
Wyładowanie ICD to silne, nagłe uderzenie w klatkę piersiową. Wielu pacjentów porównuje je do kopnięcia lub rażenia prądem. Jest nieprzyjemne i stresujące, ale samo w sobie nie musi oznaczać awarii.
Jedno wyładowanie, po którym czujesz się dobrze, zwykle oznacza, że urządzenie zrobiło to, do czego zostało wszczepione: przerwało groźną arytmię. Skontaktuj się wtedy z poradnią urządzeń wszczepialnych, żeby sprawdzić zapis.
Kilka wyładowań w krótkim czasie albo wyładowanie, po którym czujesz się źle, wymaga pilnej pomocy. Może to oznaczać nawracającą arytmię, a także błędne wyładowania spowodowane np. uszkodzeniem elektrody lub zakłóceniami. Więcej o tym piszemy w artykułach ICD zadziałało. Co dalej, gdy częstoskurcz komorowy wraca? i Burza elektryczna serca.
4. Pierwsze tygodnie, bateria i zakłócenia
- Pierwsze sześć tygodni po wszczepieniu. To w tym okresie elektroda najczęściej przemieszcza się z miejsca, w którym ją umieszczono. Dlatego właśnie w pierwszych tygodniach po wszczepieniu rozrusznika trzeba szczególnie przestrzegać zaleceń lekarza dotyczących ruchów ręką i dźwigania, a każdy powrót dawnych objawów szybko zgłosić.
- Nie obracaj urządzenia pod skórą. Niektórzy pacjenci odruchowo dotykają obudowy lub ją przekręcają. Z czasem może to zwijać i wyciągać elektrody, a taki problem zwykle wymaga zabiegu.
- Bateria. Wyczerpywanie się baterii nie następuje nagle. Urządzenie sygnalizuje to z wyprzedzeniem, a lekarz widzi to podczas kontroli. Czasem pacjent zauważa, że serce bije wolniej niż zwykle albo nie przyspiesza przy wysiłku, a niektóre urządzenia wydają sygnał dźwiękowy. Dlatego tak ważne są regularne kontrole.
- Zakłócenia elektromagnetyczne. Silne pole elektromagnetyczne może chwilowo zakłócić pracę urządzenia, np. podczas operacji z użyciem noża elektrycznego. Przed każdym zabiegiem, także u dentysty, oraz przed badaniem rezonansem zawsze informuj, że masz rozrusznik lub ICD, i pokaż kartę urządzenia.
Kiedy dzwonić pod 112, a kiedy do poradni?
| Sytuacja | Co zrobić |
|---|---|
| Utrata przytomności, ból w klatce piersiowej, duża duszność | Dzwoń pod 112 |
| Kilka wyładowań ICD w krótkim czasie albo wyładowanie, po którym czujesz się źle | Dzwoń pod 112 |
| Zasłabnięcia, nawracające zawroty głowy, bardzo wolne tętno | Pilny kontakt z lekarzem tego samego dnia |
| Zaczerwienienie, obrzęk, wyciek z loży lub gorączka bez przyczyny | Pilny kontakt z lekarzem tego samego dnia |
| Jedno wyładowanie ICD przy dobrym samopoczuciu | Kontakt z poradnią urządzeń w ciągu 1–2 dni |
| Uporczywa czkawka, drganie mięśni, sygnał dźwiękowy urządzenia | Kontakt z poradnią urządzeń w najbliższych dniach |
| Stopniowo gorsza tolerancja wysiłku, większe obrzęki | Wizyta u kardiologa, nie odkładaj do planowej kontroli |
Jeśli nie masz pewności, jak poważna jest sytuacja, lepiej zadzwonić po pomoc, niż czekać.
Jak lekarz sprawdza, czy urządzenie działa?
Najdokładniejszą metodą jest odczyt urządzenia specjalnym programatorem w poradni. Wiele można jednak ocenić wcześniej:
- Rozmowa i badanie: jakie są objawy, kiedy się zaczęły, jak wygląda miejsce wszczepienia.
- EKG: według ekspertów ESC to najważniejsze proste badanie przy podejrzeniu problemu. Pokazuje, czy impulsy z urządzenia pobudzają serce i czy urządzenie „widzi” własny rytm pacjenta.
- RTG klatki piersiowej: pozwala ocenić położenie urządzenia i elektrod. Prawidłowe zdjęcie nie wyklucza jednak wszystkich problemów z elektrodą.
- Zdalny monitoring: wiele nowszych urządzeń przesyła dane do poradni przez internet, dzięki czemu część problemów wykrywa się bez wizyty.
Dziwny wynik nie zawsze oznacza awarię. Nowoczesne urządzenia mają wiele algorytmów, które zmieniają sposób stymulacji, np. w nocy lub przy wysiłku. Na EKG może to wyglądać niepokojąco, choć urządzenie działa prawidłowo. Opis wyniku zawsze warto omówić z lekarzem.
Kiedy przy rozruszniku pomaga Holter EKG?
Czasem objawy pojawiają się rzadko, a podczas wizyty w poradni urządzenie i EKG wyglądają prawidłowo. Wtedy lekarz może zalecić badanie Holterem EKG, które rejestruje pracę serca przez całą dobę lub kilka dni, podczas zwykłych codziennych zajęć.
Taki zapis pozwala sprawdzić, co dzieje się z rytmem w chwili zawrotów głowy czy zasłabnięcia. Może też pokazać arytmie, których sam rozrusznik nie leczy, np. migotanie przedsionków, często przebiegające bez objawów. Badanie jest bezpieczne i nie zakłóca pracy rozrusznika ani ICD. Więcej piszę o tym w artykule Czy Holter EKG ma sens u osoby ze stymulatorem?
Jeśli lekarz zalecił Holter, nie musisz czekać w kolejce. Holter EKG – wynajem w cardioX nie wymaga skierowania, a holter EKG wysyłkowy przyjeżdża kurierem, zwykle następnego dnia roboczego. Elektrody zakładasz sam według instrukcji, a krok po kroku pokazujemy to tutaj. Po badaniu odsyłasz urządzenie, a opis kardiologa dostajesz elektronicznie. Możesz go potem omówić w poradni urządzeń wszczepialnych. Sprawdź też, co dokładnie lekarz opisuje w wyniku Holtera.
Ważne: Holter nie zastępuje kontroli urządzenia w poradni ani pilnej pomocy. Przy objawach z tabeli oznaczonych „Dzwoń pod 112” nie czekaj na badanie.
Jak przygotować się do wizyty
- Zabierz kartę urządzenia (paszport rozrusznika lub ICD).
- Zapisz, jakie objawy się pojawiły, kiedy i w jakiej sytuacji.
- Jeśli było wyładowanie ICD, zanotuj datę, godzinę i to, co robiłeś w tym momencie.
- Przygotuj listę aktualnie przyjmowanych leków.
- Weź wyniki ostatnich badań: EKG, Holtera, echa serca.
- Zapytaj, czy twoje urządzenie ma zdalny monitoring i jak z niego korzystać.
Czytaj także na cardioX
- Czy Holter EKG ma sens u osoby ze stymulatorem?
- ICD zadziałało. Co dalej, gdy częstoskurcz komorowy wraca?
- Burza elektryczna serca. Czym jest, dlaczego jest tak groźna i jak się ją leczy?
- Zaburzenia rytmu serca: rodzaje i ich znaczenie. Przewodnik dla pacjentów
- Kołatanie serca i arytmia. Z czym pacjenci najczęściej trafiają na SOR?
- Co dokładnie lekarz opisuje w wyniku badania Holtera EKG? Przewodnik dla pacjenta
Źródło
Tint D, Vatasescu R-G. Clinical troubleshooting of cardiac implantable electronic devices: a practical bedside approach for the general cardiologist. ESC CardioPractice, 3.11.2026.
Artykuł ma charakter edukacyjny i nie zastępuje porady lekarza. Wszelkie objawy i pytania dotyczące urządzenia omów z poradnią, w której jesteś pod opieką.



