
Telemonitoring – kto może z niego korzystać i co refunduje NFZ?
2026-11-12Kawa a arytmia serca. Czy kofeina naprawdę szkodzi przy zaburzeniach rytmu?
Pacjenci z arytmią pytają mnie o kawę częściej niż o cokolwiek innego. Nie ma dnia, żebym nie usłyszała: „Czy kawa mi szkodzi?”. Przez lata słyszeli w odpowiedzi to samo: najlepiej ją odstawić. Kofeina pobudza, przyspiesza tętno i bywa przyczyną kołatania serca, więc uznano, że musi też sprzyjać arytmiom. Tymczasem duże badania populacyjne, a zwłaszcza badania z losowym przydziałem, nie potwierdzają tak prostej zależności.
W listopadzie 2025 roku JAMA opublikowało badanie DECAF. Pacjenci, którzy po kardiowersji elektrycznej dalej pili kawę, mieli mniej nawrotów migotania przedsionków niż ci, którym zalecono całkowitą rezygnację z kawy i kofeiny [1]. Nie znaczy to jednak, że kawa leczy arytmię. Inne badanie, CRAVE, pokazało, że w dniach z kawą przybywa dodatkowych pobudzeń komorowych [2].
Czy kawa szkodzi sercu? Odpowiedź zależy od rodzaju arytmii, ilości kofeiny i tego, jak reaguje konkretna osoba. W tym artykule przeglądam najważniejsze badania, ich wyniki i aktualne wytyczne.
Dlaczego przez lata obwiniano kawę
Kofeina pobudza ośrodkowy układ nerwowy i jej działanie jest dobrze poznane. Nie każdy mechanizm widoczny w laboratorium ma jednak znaczenie, gdy pijemy kawę w zwykłych ilościach.
Jak kofeina działa na serce
Przy typowych dawkach najważniejsze jest blokowanie receptorów adenozynowych. Adenozyna wpływa m.in. na przewodzenie impulsów w węźle przedsionkowo-komorowym, a kofeina osłabia część jej efektów. Kofeina może też przejściowo pobudzać układ współczulny i podnosić ciśnienie, zwłaszcza u osób, które nie piją jej regularnie. Wpływ na gospodarkę wapniową komórek, który teoretycznie może sprzyjać arytmiom, ujawnia się dopiero przy stężeniach znacznie wyższych niż po filiżance kawy.
Kawa to zresztą nie tylko kofeina. Zawiera setki innych związków, m.in. kwasy chlorogenowe i polifenole, z których część działa przeciwutleniająco i przeciwzapalnie. Nie wiadomo, czy to one odpowiadają za korzystne zależności widoczne w części badań nad migotaniem przedsionków.
Ile kofeiny jest w popularnych napojach
| Produkt | Typowa porcja | Orientacyjna zawartość kofeiny |
|---|---|---|
| Kawa przelewowa | 200 ml | 90 mg |
| Espresso | 60 ml | 80 mg |
| Napój energetyczny | 250 ml | 80 mg |
| Czarna herbata | 220 ml | 50 mg |
| Cola | 355 ml | 40 mg |
| Gorzka czekolada | 50 g | 25 mg |
To wartości przybliżone. Wiele zależy od ziaren, sposobu parzenia i wielkości porcji [10]. Duża kawa z kawiarni może mieć ponad 200 mg kofeiny.
Ile kofeiny to bezpieczna ilość
Według Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) u większości zdrowych dorosłych do 400 mg kofeiny na dobę i pojedyncze dawki do 200 mg nie budzą zastrzeżeń [10]. W ciąży i podczas karmienia piersią limit wynosi 200 mg na dobę. U osób z chorobami serca ten limit nie musi być właściwy, bo tolerancja kofeiny bywa dużo mniejsza.
Kofeina jest rozkładana głównie w wątrobie przez enzym CYP1A2. Jej okres półtrwania to zwykle 3–6 godzin, ale wydłuża się m.in. w ciąży, przy doustnej antykoncepcji, w chorobach wątroby i przy niektórych lekach.
Kawa a migotanie przedsionków: co pokazały badania na setkach tysięcy osób
Migotanie przedsionków (AF) to najczęstsza przewlekła arytmia u dorosłych. Zwiększa ryzyko udaru, niewydolności serca i pobytów w szpitalu. Chorym często radzono rezygnację z kawy, choć duże badania populacyjne nie wskazują, by zwyczajowe picie kawy zwiększało ryzyko tej arytmii.
UK Biobank: ponad 386 tysięcy uczestników
W 2021 roku w czasopiśmie JAMA Internal Medicine opisano wyniki jednego z największych badań na ten temat [3]. Naukowcy przeanalizowali dane ponad 386 tysięcy mieszkańców Wielkiej Brytanii, uczestników projektu UK Biobank. W chwili włączenia do badania mieli przeciętnie 56 lat i byli obserwowani średnio przez 4,5 roku. W tym czasie zaburzenia rytmu serca rozpoznano u niespełna 17 tysięcy z nich.
Okazało się, że osoby pijące więcej kawy nie miały więcej arytmii, a wręcz przeciwnie. Każda kolejna filiżanka dziennie wiązała się z ryzykiem arytmii MNIEJSZYM średnio o około 3%. Dotyczyło to zarówno migotania przedsionków, jak i częstoskurczów nadkomorowych, czyli napadów bardzo szybkiego bicia serca.
To nie znaczy, że kawa chroni serce. Badanie pokazuje tylko, że u osób pijących kawę arytmie nie pojawiały się częściej. Mogą za tym stać także inne różnice między uczestnikami, np. styl życia czy stan zdrowia.
Dla dociekliwych: wszystkie arytmie HR 0,97 (95% CI 0,96–0,98); migotanie lub trzepotanie przedsionków HR ok. 0,97; częstoskurcze nadkomorowe HR ok. 0,96.
Badacze sprawdzili też warianty genów związane z metabolizmem kofeiny. Nie znaleźli przekonujących dowodów, że genetyczna skłonność do picia większej ilości kawy zwiększa ryzyko arytmii. Nie dowodzi to jeszcze, że kawa chroni serce. Analiza genetyczna ma swoje ograniczenia, a na wyniki badań obserwacyjnych mogą wpływać czynniki zakłócające.
Inne duże badania: ten sam wniosek
UK Biobank nie jest wyjątkiem. Podobne wyniki dały inne duże analizy, w których łącznie wzięło udział kilkaset tysięcy osób:
- Zestawienie sześciu badań, ponad 228 tysięcy osób (Cheng i wsp., 2014) [4]. U osób spożywających więcej kofeiny migotanie przedsionków nie występowało częściej. Przy większym spożyciu ryzyko było nawet nieco mniejsze: każde dodatkowe 300 mg kofeiny dziennie, czyli mniej więcej trzy filiżanki kawy, wiązało się z ryzykiem niższym o ok. 6%. To jednak za mało, by uznać, że kofeina chroni przed arytmią.
- Zestawienie siedmiu badań, prawie 116 tysięcy osób (Caldeira i wsp., 2013) [5]. Kofeina nie zwiększała ryzyka migotania przedsionków. W najstaranniej przeprowadzonych badaniach ryzyko było nawet trochę niższe, ale i to nie dowodzi działania ochronnego.
- Ponad 33 tysiące zdrowych kobiet obserwowanych przez 14 lat (Women’s Health Study) [11]. Ryzyko migotania przedsionków nie rosło wraz z ilością wypijanej kawy. Najniższe było u kobiet pijących ją w umiarkowanych ilościach.
- Prawie 48 tysięcy Duńczyków obserwowanych przez niemal 6 lat (badanie Diet, Cancer and Health) [12]. Nie znaleziono związku między kofeiną a migotaniem czy trzepotaniem przedsionków.
Dla dociekliwych: Cheng RR 0,90 (95% CI 0,81–1,01); Caldeira OR 0,92 (95% CI 0,82–1,04); w obu przypadkach wynik nie był istotny statystycznie.
Co z tego wynika
Duże badania konsekwentnie przeczą temu, że umiarkowane picie kawy jest ważnym czynnikiem ryzyka migotania przedsionków. Nie dowodzą jednak, że picie większej ilości kawy chroni przed arytmią. Osoby, które rezygnują z kawy, mogą się różnić od jej miłośników stanem zdrowia, lekami, stylem życia czy wcześniejszymi dolegliwościami. Dlatego tak ciekawe są badania, w których o piciu albo niepiciu kawy decydowało losowanie.
DECAF: czy kawa może zmniejszać ryzyko nawrotu migotania?
Wyniki badania DECAF (Does Eliminating Coffee Avoid Fibrillation?) ukazały się online w listopadzie 2025 roku, a w styczniu 2026 w drukowanym wydaniu JAMA [1]. To pierwsze badanie z losowym przydziałem, które sprawdziło, jak dalsze picie kawy wpływa na nawroty migotania przedsionków po kardiowersji.
Wzięło w nim udział 200 dorosłych zakwalifikowanych do kardiowersji elektrycznej z powodu przetrwałego migotania przedsionków lub trzepotania przedsionków przy wcześniej rozpoznanym AF. Średnia wieku wynosiła 69 lat, 71% stanowili mężczyźni. Badanie prowadziło pięć szpitali w USA, Kanadzie i Australii. Wszyscy uczestnicy pili kawę w chwili włączenia albo w ciągu ostatnich pięciu lat.
Po udanej kardiowersji chorych losowo podzielono na dwie grupy i obserwowano przez sześć miesięcy. W pierwszej zalecano co najmniej jedną filiżankę kawy z kofeiną dziennie. W drugiej całkowitą rezygnację z kawy, także bezkofeinowej, i z innych produktów z kofeiną.
| Wynik | Grupa pijąca kawę | Grupa abstynencji |
|---|---|---|
| Liczba uczestników | 100 | 100 |
| Klinicznie wykryty nawrót AF lub trzepotania | 47% | 64% |
| Mediana spożycia kawy | 7 filiżanek/tydzień | 0 filiżanek/tydzień |
Różnica bezwzględna wyniosła 17 punktów procentowych, a hazard nawrotu w grupie pijącej kawę był o 39% niższy (HR 0,61; 95% CI 0,42–0,89; p=0,01). Działania niepożądane występowały w obu grupach podobnie często.
Czy to znaczy, że kawa zapobiega migotaniu?
Na tak daleko idący wniosek jest za wcześnie. Badanie objęło tylko 200 osób i trwało pół roku. Było otwarte, więc pacjenci i badacze wiedzieli, kto jest w której grupie. Liczono klinicznie wykryte nawroty trwające co najmniej 30 sekund, a nie całkowite obciążenie arytmią, bo nie wszyscy mieli ciągłe monitorowanie EKG. Część epizodów wychwyciły zegarki i inne urządzenia noszone na co dzień. Wizyt na SOR było w obu grupach podobnie dużo (13 i 16).
Uczestnicy pili przeciętnie około jednej filiżanki dziennie, więc wyników nie da się przenieść na osoby wypijające pięć czy sześć mocnych kaw. W grupie abstynencji tylko 69% pacjentów rzeczywiście nie piło kawy. Nie wiadomo też, czy różnicę dała kofeina, inne składniki kawy, czy zmiany w zachowaniu.
Co DECAF zmienia w praktyce
DECAF dostarcza mocnego argumentu przeciw rutynowemu zakazywaniu kawy wszystkim chorym z AF. Jeśli ktoś regularnie pije kawę, dobrze ją znosi i nie zauważa nasilenia objawów, samo rozpoznanie migotania nie jest powodem do całkowitej abstynencji. Nie ma za to podstaw, by zaczynać pić kawę w celu zapobiegania lub leczenia AF.
I-STOP-AFib: czy kawa naprawdę wyzwala napady?
Osoby z napadowym migotaniem przedsionków często same wskazują, co ich zdaniem wywołuje u nich kołatanie: alkohol, kawa, niewyspanie, zbyt mało wypitej wody, wysiłek, a nawet leżenie na lewym boku. Amerykańscy badacze postanowili sprawdzić, czy te podejrzenia się potwierdzają. Wyniki badania I-STOP-AFib ukazały się w czasopiśmie JAMA Cardiology [13].
Do badania zgłosiło się prawie 500 osób z napadowym migotaniem przedsionków. Część z nich wybrała jeden czynnik, który według nich wywołuje napady, i przez kilka tygodni na zmianę go unikała i się na niego narażała, w kolejności ustalonej przez losowanie. Na przykład jednego tygodnia piła kawę, a następnego nie. Pozostali uczestnicy tylko zapisywali swoje napady. Rytm serca rejestrowano m.in. małym urządzeniem EKG podłączonym do smartfona. Sprawdzano kilka czynników, które mogły wywołać arytmię: kawę, alkohol, krótszy sen i wysiłek.
Wynik? Kawa nie zwiększała liczby napadów. W dniach z kawą migotanie pojawiało się mniej więcej tak samo często jak bez niej. Jedynym czynnikiem, który wyraźnie sprzyjał napadom, okazał się alkohol. Ciekawe jest też to, że osoby, które w ten sposób przetestowały swoje „podejrzane” czynniki, w kolejnych tygodniach zgłaszały mniej napadów niż pozostali uczestnicy. Ich jakość życia ogólnie się jednak nie poprawiła, a właśnie to badacze chcieli ocenić w pierwszej kolejności.
Napad po kawie nie musi więc oznaczać, że wywołała go kawa. Migotanie przedsionków często pojawia się bez wyraźnego powodu, a jego częstość zmienia się z dnia na dzień. Własnych obserwacji nie warto jednak lekceważyć. Jeśli wielokrotnie zauważasz, że kołatanie pojawia się po kawie, ogranicz kofeinę i porozmawiaj o tym z lekarzem.
Dla dociekliwych: randomizację rozpoczęło 499 osób, 446 rozpoczęło interwencję, 320 ukończyło badanie. Kofeinę testowały 53 osoby, alkohol 43, krótszy sen 31, a wysiłek 30. Kofeina: OR 0,95 (95% przedział wiarygodności 0,58–1,55); alkohol: OR 1,77 (1,20–2,69), w analizie per protocol. Głównym punktem końcowym była jakość życia.
Kawa po ablacji migotania przedsionków: nowe dane z 2026 roku
Ablacja to zabieg, w którym lekarz za pomocą cewnika wprowadzonego przez żyłę „odcina” w sercu miejsca, z których wychodzą impulsy wywołujące migotanie przedsionków. Najczęściej wykonuje się tzw. izolację żył płucnych (PVI). Pacjenci po zabiegu często pytają, czy mogą wrócić do kawy.
W 2026 roku niemieccy lekarze opisali w czasopiśmie Journal of Clinical Medicine 199 pacjentów po pierwszej ablacji [16]. Sprawdzili, ile kawy pili ci pacjenci, i podzielili ich na dwie grupy: 124 osoby pijące co najmniej dwie filiżanki dziennie i 75 osób pijących najwyżej jedną. Następnie przez rok obserwowali, u kogo arytmia wróciła. Nie liczyli epizodów z pierwszych trzech miesięcy po zabiegu, bo w tym czasie serce się goi i krótkie napady arytmii są częste i zwykle niegroźne.
| Ile kawy dziennie | U ilu osób arytmia wróciła |
|---|---|
| Co najmniej 2 filiżanki | 19,4% (mniej więcej co piąta osoba) |
| 0–1 filiżanka | 33,3% (co trzecia osoba) |
U osób pijących więcej kawy arytmia wracała więc rzadziej. Taki wynik utrzymał się także wtedy, gdy badacze uwzględnili inne cechy pacjentów, które mogą wpływać na skuteczność ablacji. Nie oznacza to jednak, że im więcej kawy, tym lepiej: każda kolejna filiżanka nie zmniejszała już wyraźnie ryzyka nawrotu.
Dla dociekliwych: OR 0,47 (95% CI 0,23–0,95; p=0,036) dla ≥2 filiżanek dziennie po uwzględnieniu czynników klinicznych; przy analizie spożycia kawy jako zmiennej ciągłej OR 0,85 (p=0,154). Zabiegi wykonano techniką wysokiej mocy i krótkiego czasu aplikacji (HPSD).
Do tych wyników trzeba jednak podejść ostrożnie. Badacze nie przydzielali pacjentom kawy, tylko przeanalizowali dane zebrane wcześniej w jednym szpitalu. O tym, ile kawy piją, pacjenci mówili sami, a nie każdy pamięta to dokładnie. Osoby pijące więcej kawy mogły się też różnić od pozostałych czymś, czego nie uwzględniono, np. ogólnym stanem zdrowia czy stylem życia. To również mogło wpłynąć na wynik zabiegu.
Wynik zgadza się z tym, co pokazało badanie DECAF, ale nie dowodzi, że kawa poprawia efekty ablacji. Wynika z niego co innego: nie ma powodu, by po zabiegu rutynowo zabraniać pacjentom kawy w umiarkowanych ilościach. Jeśli dobrze ją znosisz, nie musisz z niej rezygnować.
Kawa a dodatkowe pobudzenia serca: tu wyniki są inne
Pacjenci opisują dodatkowe pobudzenia jako „przeskoczenie” serca, chwilową pauzę albo mocniejsze uderzenie po krótkiej przerwie. Mogą za tym stać dodatkowe pobudzenia przedsionkowe (PAC) albo komorowe (PVC). W przypadku pobudzeń komorowych wyniki badań nad kawą są mniej jednoznaczne niż przy migotaniu przedsionków.
CRAVE: badanie z ciągłym monitorowaniem EKG
W 2023 roku Marcus i wsp. opublikowali w New England Journal of Medicine wyniki badania CRAVE [2]. Stu zdrowych dorosłych w wieku średnio ok. 39 lat nosiło przez 14 dni rejestrator EKG oraz urządzenia mierzące aktywność i sen. Codziennie dostawali SMS z zaleceniem, by pić kawę albo unikać kofeiny. Zalecenia zmieniały się w losowo ustalanych dwudniowych okresach, więc można było porównać tę samą osobę w dniach z kawą i bez niej.
| Parametr | Dzień z kawą | Dzień bez kofeiny |
|---|---|---|
| Dodatkowe pobudzenia przedsionkowe/dobę | 58 | 53 |
| Dodatkowe pobudzenia komorowe/dobę | 154 | 102 |
| Liczba kroków/dobę | 10 646 | 9665 |
| Czas snu, minuty/noc | 397 | 432 |
Kawa nie zwiększała istotnie liczby pobudzeń przedsionkowych, ale pobudzeń komorowych było średnio o 51% więcej (RR 1,51; 95% CI 1,18–1,94). W dniach z kawą uczestnicy robili też około tysiąca kroków więcej, za to spali o ok. 36 minut krócej. Nie przybyło krótkich częstoskurczów nadkomorowych ani komorowych, ale badanie było za małe, by oceniać rzadkie, groźne arytmie.
Czy 51% więcej PVC to dużo?
Niekoniecznie. W CRAVE średnia liczba pobudzeń komorowych wzrosła ze 102 do 154 na dobę. Różnica jest istotna statystycznie, ale u osoby ze zdrowym sercem to wciąż niewielkie obciążenie. Inaczej jest u chorego, który ma kilkanaście czy kilkadziesiąt tysięcy PVC na dobę. Tak duże, utrzymujące się obciążenie może u części osób osłabić lewą komorę i doprowadzić do kardiomiopatii wywołanej arytmią. Liczy się więc nie samo występowanie pobudzeń, ale ich liczba, morfologia, objawy i to, czy serce jest strukturalnie zdrowe.
A regularne picie kawy?
Dixit i wsp. (2016) porównali nawyki żywieniowe 1388 starszych uczestników Cardiovascular Health Study z wynikami 24-godzinnego Holtera [6]. Regularne picie kawy, herbaty czy jedzenie czekolady nie wiązało się z liczbą dodatkowych pobudzeń przedsionkowych ani komorowych. CRAVE i Dixit nie muszą sobie przeczyć: pierwsze badanie mierzyło krótkotrwały efekt kawy w konkretnym dniu, drugie zwyczajowe spożycie.
W praktyce u chorego z częstymi PVC można rozważyć ograniczenie kofeiny, zwłaszcza gdy sam zauważa, że po kawie czuje się gorzej. Nie ma natomiast powodu, by kawę odstawiał każdy, kto ma pojedyncze dodatkowe pobudzenia.
Kawa a niewydolność serca i arytmie komorowe
U osób z niewydolnością serca serce pompuje krew słabiej niż powinno. Lekarze mierzą to tzw. frakcją wyrzutową, czyli tym, jaką część krwi z komory serce wypycha przy każdym skurczu. U zdrowego człowieka to ponad 50%, a u chorych z niewydolnością często znacznie mniej. Wielu z nich ma też wszczepiony kardiowerter-defibrylator (ICD). To małe urządzenie, które pilnuje rytmu serca i w razie groźnej arytmii wysyła impuls elektryczny. W tej grupie zaburzenia rytmu pochodzące z komór serca mogą być szczególnie niebezpieczne. Dlatego pytanie, czy wolno im pić kawę, ma tu duże znaczenie.
W 2016 roku czasopismo JAMA Internal Medicine opisało badanie Zuchinali i wsp., w którym wzięło udział 51 takich chorych [7]. Ich serce pompowało średnio tylko ok. 29% krwi z komory, a 61% z nich miało ICD. Każdy uczestnik przeszedł dwie sesje. Raz dostał 500 mg kofeiny, rozłożone na pięć godzin, czyli mniej więcej tyle, ile jest w 4–5 filiżankach kawy. Drugim razem dostał placebo, czyli preparat bez kofeiny. Ani chorzy, ani badacze nie wiedzieli, która sesja jest która. Po każdej sesji uczestnicy wykonywali próbę wysiłkową, a lekarze liczyli tzw. dodatkowe pobudzenia komorowe, czyli pojedyncze „przeskoki” serca poza normalnym rytmem. Po kofeinie było ich średnio 185, a po placebo 239. Ta różnica mogła być dziełem przypadku, więc nie można powiedzieć, że kofeina cokolwiek zmieniła. Po kofeinie nie przybyło też krótkich epizodów szybkiego, nieprawidłowego rytmu.
Ten wynik uspokaja, ale nie znaczy, że kawa jest bezpieczna dla każdego chorego z niewydolnością serca. Badanie było małe i sprawdzało tylko jednorazową dawkę kofeiny. Nie mogło też wychwycić zdarzeń rzadkich, ale najgroźniejszych, takich jak długotrwały częstoskurcz komorowy, migotanie komór czy nagłe zatrzymanie krążenia. Na pewno nie wynika z niego, że takie osoby mogą bez obaw pić duże ilości kawy. Najlepiej porozmawiać o tym z kardiologiem.
Choroby genetyczne serca
Szczególnej ostrożności wymagają choroby, w których arytmie może prowokować pobudzenie adrenergiczne, m.in. katecholaminergiczny wielokształtny częstoskurcz komorowy (CPVT) i niektóre postaci zespołu wydłużonego QT. Nie ma badań, które pozwalałyby ustalić jeden bezpieczny limit kofeiny dla wszystkich osób z kanałopatiami czy kardiomiopatiami. W takich przypadkach ilość kofeiny trzeba ustalić z lekarzem prowadzącym, a dużych dawek środków pobudzających lepiej unikać.
Napoje energetyczne to nie to samo co kawa
Kawa i energetyk mogą mieć podobną ilość kofeiny, ale różnią się składem i sposobem picia. Energetyki zawierają też taurynę, ekstrakty roślinne, cukier lub słodziki. Często pije się je szybko i w dużych ilościach, czasem z alkoholem albo przy intensywnym wysiłku.
W 2019 roku Shah i wsp. opublikowali w Journal of the American Heart Association badanie z udziałem 34 zdrowych młodych dorosłych [8]. W ciągu godziny wypijali ok. 950 ml jednego z dwóch energetyków (304–320 mg kofeiny) albo placebo. Po energetykach odstęp QTc wydłużał się maksymalnie o ok. 18–20 ms, po placebo o ok. 12 ms. Bardziej rosło też ciśnienie. Badanie nie pozwala jednak jednoznacznie ustalić, w jakim stopniu za te zmiany odpowiadała kofeina, a w jakim inne składniki napojów lub ich połączenie.
Odstęp QT odzwierciedla czas, w którym komory serca pobudzają się i „resetują”. Jego nadmierne wydłużenie może sprzyjać niektórym arytmiom komorowym, w tym torsade de pointes, zwłaszcza przy innych czynnikach ryzyka. Badanie Shah nie było zaprojektowane do liczenia groźnych arytmii czy zatrzymań krążenia, więc nie mówi nic o bezwzględnym ryzyku. Uzasadnia jednak ostrożność u osób z wydłużonym QT, kanałopatiami, kardiomiopatiami i istotnymi zaburzeniami rytmu.
Od 1 stycznia 2024 roku w Polsce nie wolno sprzedawać napojów energetycznych osobom poniżej 18. roku życia. Zakaz obejmuje napoje z dodatkiem kofeiny powyżej 150 mg/l lub z dodatkiem tauryny. Obowiązują też ograniczenia sprzedaży w szkołach i automatach [17]. Wyników badań nad kawą nie należy więc automatycznie przenosić na energetyki, zwłaszcza pite w dużych ilościach.
Dlaczego jeden pije kawę bez problemu, a drugi czuje kołatanie
Badania opisują przeciętny wynik w grupie, a organizmy reagują różnie.
Genetyka. Tempo rozkładu kofeiny zależy m.in. od aktywności enzymu CYP1A2. W CRAVE osoby wolniej metabolizujące kofeinę traciły po niej więcej snu, a w niektórych analizach osoby metabolizujące ją szybciej miały więcej pobudzeń komorowych [2]. Testy genetyczne nie pozwalają jednak dziś przewidzieć ryzyka arytmii po kawie i nie są rutynowo zalecane.
Sen. W CRAVE w dniach z kawą uczestnicy spali średnio o 36 minut krócej [2]. Zbyt krótki i płytki sen wpływa na układ autonomiczny, ciśnienie i odczuwanie kołatań. Związek zaburzeń snu z AF jest dobrze opisany w badaniach obserwacyjnych, choć nie musi oznaczać bezpośredniej przyczyny. U części osób większym problemem niż sama kawa może być picie jej późnym popołudniem lub wieczorem.
Leki. Niektóre leki spowalniają rozkład kofeiny, np. fluwoksamina i cyprofloksacyna hamujące CYP1A2. Kofeina wchodzi też w interakcje m.in. z teofiliną i klozapiną. Przy wielu przyjmowanych lekach, kołataniach czy bezsenności warto o tym pomyśleć.
Ciśnienie. Kofeina może przejściowo podnosić ciśnienie, zwłaszcza u osób pijących ją sporadycznie. Nie znaczy to, że każdy chory z nadciśnieniem musi odstawić kawę. Przy źle kontrolowanym ciśnieniu warto sprawdzić własną reakcję na kofeinę, a przede wszystkim skutecznie leczyć nadciśnienie.
Sposób parzenia. Kawa niefiltrowana, np. z french pressa albo gotowana, ma więcej diterpenów, które mogą podnosić cholesterol LDL. Kawa przelewana przez papierowy filtr ma ich mniej. Z arytmiami nie ma to bezpośrednio związku, ale liczy się dla ogólnego ryzyka sercowo-naczyniowego.
Co mówią wytyczne
Współczesne wytyczne nie zalecają rutynowego odstawiania kofeiny wszystkim chorym z migotaniem przedsionków. Amerykańskie wytyczne ACC/AHA/ACCP/HRS z 2023 roku mówią o tym wprost [15]. Zalecanie abstynencji od kofeiny, by zapobiegać napadom AF, nie przynosi korzyści (klasa III, No Benefit, poziom dowodów B-NR). Autorzy dodają jednak, że ograniczenie kofeiny może złagodzić objawy u osób, które zauważają ich nasilenie po kawie. Nie chodzi więc o to, by kawę zalecano, tylko by nie zakazywano jej automatycznie.
Europejskie wytyczne ESC z 2024 roku kładą nacisk na leczenie czynników sprzyjających AF: nadciśnienia, otyłości, cukrzycy, niewydolności serca, obturacyjnego bezdechu sennego, małej aktywności fizycznej i nadmiernego picia alkoholu [9]. Rezygnacja z kawy nie należy do podstawowych zaleceń.
| Dokument | Najważniejszy wniosek |
|---|---|
| ACC/AHA/ACCP/HRS 2023 | Klasa III (No Benefit), B-NR: rutynowa abstynencja od kofeiny nie zapobiega napadom AF |
| ESC 2024 | Leczenie udokumentowanych czynników ryzyka AF; brak rutynowego zalecenia rezygnacji z kawy |
| EFSA 2015 | Do 400 mg kofeiny dziennie u większości zdrowych dorosłych |
| JACC: Clinical Electrophysiology 2018 | Umiarkowane spożycie kofeiny zasadniczo nie wymaga zakazu u chorych z arytmiami; większa ostrożność wobec energetyków [14] |
Wyniki DECAF ukazały się już po opublikowaniu obu wytycznych i dodatkowo wspierają indywidualne podejście do kawy u chorych z AF.
Najważniejsze badania w jednym miejscu
| Badanie | Liczba uczestników | Najważniejszy wynik |
|---|---|---|
| DECAF, 2026 [1] | 200 | Nawrót AF/trzepotania: 47% przy kontynuacji kawy vs 64% przy abstynencji |
| CRAVE, 2023 [2] | 100 | PVC +51%, bez istotnego wzrostu PAC, sen krótszy o 36 minut |
| UK Biobank, 2021 [3] | 386 258 | HR 0,97 na każdą dodatkową filiżankę dziennie dla analizowanych arytmii |
| Cheng, 2014 [4] | 228 465 | Brak istotnego wzrostu ryzyka AF; RR 0,90 |
| Caldeira, 2013 [5] | 115 993 | Brak istotnego wzrostu ryzyka AF; OR 0,92 |
| Dixit, 2016 [6] | 1388 | Brak związku zwyczajowego spożycia kofeiny z PAC i PVC |
| Zuchinali, 2016 [7] | 51 | 500 mg kofeiny nie zwiększyło istotnie liczby arytmii |
| Shah, 2019 [8] | 34 | Energetyki wydłużały QTc i podnosiły ciśnienie |
| Women’s Health Study, 2010 [11] | 33 638 | Ryzyko AF nie rosło wraz ze spożyciem kofeiny |
| Diet, Cancer and Health, 2005 [12] | 47 949 | Brak istotnego związku kofeiny z AF |
| I-STOP-AFib, 2022 [13] | 499 rozpoczęło randomizację, 446 interwencję | Nie wykazano istotnego związku kofeiny z napadami AF; związek zaobserwowano dla alkoholu w analizie per protocol |
| Hägele, 2026 [16] | 199 | Nawrót po PVI: 19,4% przy ≥2 kawach/dobę vs 33,3% przy 0–1 |
Wyniki nie są całkiem jednolite, ale ogólny obraz jest spójny. Umiarkowane picie kawy nie wydaje się ważnym czynnikiem ryzyka migotania przedsionków. Kawa może natomiast krótkotrwale zwiększać liczbę dodatkowych pobudzeń komorowych, a znaczenie tego zależy od stanu serca konkretnej osoby.
Najczęstsze pytania pacjentów
Czy kawa może wywołać migotanie przedsionków? Duże badania populacyjne i badania z losowym przydziałem nie pokazują, żeby umiarkowane picie kawy zwiększało ryzyko AF u większości osób. Indywidualnej wrażliwości na kofeinę nie da się jednak wykluczyć.
Mam migotanie przedsionków. Czy muszę odstawić kawę? Nie. Samo rozpoznanie AF nie jest powodem do rezygnacji z kofeiny, a amerykańskie wytyczne z 2023 roku uznają takie zalecenie za bezcelowe [15].
Czy mogę pić kawę po ablacji? Jeśli dobrze ją znosisz, nie ma powodu do rutynowego zakazu umiarkowanych ilości. W badaniu Hägele i wsp. osoby pijące więcej kawy miały rzadziej nawroty arytmii przedsionkowych, ale było to badanie obserwacyjne i nie dowodzi ochronnego działania kawy [16].
Czy kawa zwiększa liczbę dodatkowych skurczów serca? Może zwiększać liczbę pobudzeń komorowych. W CRAVE w dniach z kawą było ich średnio o 51% więcej, natomiast liczba pobudzeń przedsionkowych nie zmieniła się istotnie [2].
Mam rozrusznik. Czy mogę pić kawę? Sam rozrusznik nie jest przeciwwskazaniem. Znaczenie ma choroba, z powodu której go wszczepiono, inne arytmie i to, jak znosisz kofeinę.
Mam ICD. Czy kawa jest bezpieczna? Nie ma dowodów uzasadniających zakaz kawy dla wszystkich chorych z ICD. Powody wszczepienia bywają jednak bardzo różne: co innego dotyczy osoby po zawale, a co innego chorego z dziedziczną chorobą arytmogenną. Ilość kofeiny warto ustalić z kardiologiem.
Czy kawa bezkofeinowa jest lepsza? Może być dobrym wyjściem dla osób, które lubią smak kawy, a źle znoszą kofeinę. Pamiętaj tylko, że i ona zawiera niewielkie ilości kofeiny.
Czy więcej kawy zmniejsza ryzyko AF? Nie ma podstaw, by tak twierdzić. W części badań obserwacyjnych osoby pijące więcej kawy rzadziej miały AF, ale nie udowodniono, że dokładanie kolejnych filiżanek zmniejsza ryzyko.
Jak sprawdzić, czy to kawa wywołuje kołatanie
Samo uczucie kołatania nie mówi, jaka to arytmia. Podobnie może się objawiać przyspieszony rytm zatokowy, dodatkowe pobudzenia przedsionkowe lub komorowe, częstoskurcz nadkomorowy czy migotanie przedsionków. Pomaga prosty dzienniczek: zapisuj, kiedy i ile kawy wypijasz oraz kiedy pojawiają się objawy.
Holter EKG rejestruje rytm przez 24, 48, 72 godziny lub dłużej. Pozwala policzyć dodatkowe pobudzenia, wychwycić napady arytmii (także bezobjawowe), ocenić tętno w dzień i w nocy oraz sprawdzić, czy odczuwane kołatanie odpowiada zaburzeniom rytmu. Przy dłuższym zapisie, np. Holter 72, można też porównać dni z kawą i bez niej. Trzeba tylko pamiętać, że liczba pobudzeń zmienia się z dnia na dzień pod wpływem snu, stresu, wysiłku czy infekcji. Porównanie dwóch dni niczego więc nie przesądza, choć może pomóc w dalszej diagnostyce. Nie prowokuj objawów dużymi dawkami kofeiny, zwłaszcza gdy masz rozpoznaną chorobę serca.
Kiedy kołatanie wymaga pilnej pomocy
Nie każde kołatanie oznacza groźną arytmię, ale są objawy, których nie wolno zrzucać na kawę. Zadzwoń pod 112, jeśli kołataniu towarzyszy:
- utrata przytomności albo silne uczucie zbliżającego się omdlenia,
- silny ból w klatce piersiowej,
- nasilona duszność,
- wyraźne pogorszenie samopoczucia, bladość, zimne poty.
Pilnej oceny wymaga też nowy, utrzymujący się szybki rytm, zwłaszcza u osoby z chorobą serca. Jeśli kołatanie nawraca, pojawia się przy wysiłku albo w rodzinie zdarzały się nagłe zgony sercowe w młodym wieku, potrzebna jest diagnostyka kardiologiczna.
Podsumowanie
Kawa nie zasługuje na opinię jednego z głównych winowajców arytmii. Duże badania nie wiążą umiarkowanego picia kawy z większym ryzykiem migotania przedsionków, a w DECAF chorzy, którzy po kardiowersji pili kawę, mieli nawet mniej nawrotów. Z drugiej strony CRAVE pokazało, że kawa może zwiększać liczbę pobudzeń komorowych i skracać sen. Kawy nie należy też stawiać na równi z dużymi dawkami kofeiny czy energetykami.
Najważniejsze dla pacjentów:
- Po rozpoznaniu migotania przedsionków nie trzeba rutynowo odstawiać kawy. Aktualne amerykańskie wytyczne tego nie zalecają.
- Umiarkowane ilości kawy są zwykle dobrze tolerowane, ale właściwa dawka zależy od stanu zdrowia.
- Kawa może nasilać dodatkowe pobudzenia komorowe, więc części osób ograniczenie kofeiny przynosi ulgę.
- Nie zaczynaj pić kawy po to, żeby zapobiec arytmii. Badania tego nie uzasadniają.
- Kołatanie trzeba zdiagnozować, a nie tylko zrzucać na kofeinę, zwłaszcza gdy jest częste, nawraca albo towarzyszą mu inne niepokojące objawy.
- W zapobieganiu migotaniu przedsionków znacznie ważniejsze od rezygnacji z kawy są leczenie nadciśnienia, otyłości i bezdechu sennego, ograniczenie alkoholu oraz regularny ruch.
Kawa nie jest ani lekiem na arytmię, ani jej uniwersalnym wyzwalaczem. Najważniejsze to rozpoznać rodzaj zaburzeń rytmu i sprawdzić, jak reaguje własny organizm.
Piśmiennictwo
- Wong CX, Cheung CC, Montenegro G, et al. Caffeinated Coffee Consumption or Abstinence to Reduce Atrial Fibrillation: The DECAF Randomized Clinical Trial. JAMA. 2026;335(4):317–325. DOI: 10.1001/jama.2025.21056.
- Marcus GM, Rosenthal DG, Nah G, et al. Acute Effects of Coffee Consumption on Health among Ambulatory Adults. N Engl J Med. 2023;388(12):1092–1100. DOI: 10.1056/NEJMoa2204737.
- Kim EJ, Hoffmann TJ, Nah G, et al. Coffee Consumption and Incident Tachyarrhythmias: Reported Behavior, Mendelian Randomization, and Their Interactions. JAMA Intern Med. 2021;181(9):1185–1193. DOI: 10.1001/jamainternmed.2021.3616.
- Cheng M, Hu Z, Lu X, et al. Caffeine intake and atrial fibrillation incidence: dose response meta-analysis of prospective cohort studies. Can J Cardiol. 2014;30(4):448–454. DOI: 10.1016/j.cjca.2013.12.026.
- Caldeira D, Martins C, Alves LB, et al. Caffeine does not increase the risk of atrial fibrillation: a systematic review and meta-analysis of observational studies. Heart. 2013;99(19):1383–1389. DOI: 10.1136/heartjnl-2013-303950.
- Dixit S, Stein PK, Dewland TA, et al. Consumption of Caffeinated Products and Cardiac Ectopy. J Am Heart Assoc. 2016;5(1):e002503. DOI: 10.1161/JAHA.115.002503.
- Zuchinali P, Souza GC, Pimentel M, et al. Short-term Effects of High-Dose Caffeine on Cardiac Arrhythmias in Patients With Heart Failure: A Randomized Clinical Trial. JAMA Intern Med. 2016;176(12):1752–1759. DOI: 10.1001/jamainternmed.2016.6374.
- Shah SA, Szeto AH, Farewell R, et al. Impact of High Volume Energy Drink Consumption on Electrocardiographic and Blood Pressure Parameters: A Randomized Trial. J Am Heart Assoc. 2019;8(11):e011318. DOI: 10.1161/JAHA.118.011318.
- Van Gelder IC, Rienstra M, Bunting KV, et al. 2024 ESC Guidelines for the management of atrial fibrillation developed in collaboration with the European Association for Cardio-Thoracic Surgery (EACTS). Eur Heart J. 2024.
- EFSA Panel on Dietetic Products, Nutrition and Allergies. Scientific Opinion on the safety of caffeine. EFSA Journal. 2015;13(5):4102. DOI: 10.2903/j.efsa.2015.4102.
- Conen D, Chiuve SE, Everett BM, et al. Caffeine consumption and incident atrial fibrillation in women. Am J Clin Nutr. 2010;92(3):509–514. DOI: 10.3945/ajcn.2010.29627.
- Frost L, Vestergaard P. Caffeine and risk of atrial fibrillation or flutter: the Danish Diet, Cancer, and Health Study. Am J Clin Nutr. 2005;81(3):578–582. DOI: 10.1093/ajcn/81.3.578.
- Marcus GM, Modrow MF, Schmid CH, et al. Individualized Studies of Triggers of Paroxysmal Atrial Fibrillation: The I-STOP-AFib Randomized Clinical Trial. JAMA Cardiol. 2022;7(2):167–174. DOI: 10.1001/jamacardio.2021.5010.
- Voskoboinik A, Kalman JM, Kistler PM. Caffeine and Arrhythmias: Time to Grind the Data. JACC Clin Electrophysiol. 2018;4(4):425–432. DOI: 10.1016/j.jacep.2018.01.012.
- Joglar JA, Chung MK, Armbruster AL, et al. 2023 ACC/AHA/ACCP/HRS Guideline for the Diagnosis and Management of Atrial Fibrillation. Circulation. 2024;149(1):e1–e156. Pełny tekst wytycznych.
- Hägele P, Adam V, Biehler P, et al. Caffeinated Coffee Consumption and Atrial Arrhythmia Recurrence After Pulmonary Vein Isolation. J Clin Med. 2026;15:5841. DOI: 10.3390/jcm15155841.
- Ustawa z dnia 17 sierpnia 2023 r. o zmianie ustawy o zdrowiu publicznym oraz niektórych innych ustaw. Dz.U. 2023 poz. 1718.
Artykuł ma charakter edukacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej. Decyzje o kofeinie, zwłaszcza przy rozpoznanych arytmiach, kardiomiopatiach czy dziedzicznych chorobach serca, warto podejmować razem z lekarzem.



