41°C.

To wystarczyło, aby w jednym z największych badań dotyczących zaburzeń rytmu serca ryzyko migotania przedsionków lub częstoskurczu przedsionkowego było niemal trzykrotnie większe niż przy temperaturze około 19°C.²

Jeszcze kilka lat temu podobne obserwacje opierały się głównie na doświadczeniu lekarzy pracujących na oddziałach ratunkowych. Latem częściej zgłaszali się pacjenci z kołataniem serca, omdleniami lub pierwszym napadem migotania przedsionków, ale trudno było jednoznacznie odpowiedzieć na pytanie, czy winna jest sama wysoka temperatura.

Dziś wiemy znacznie więcej.

Badania obejmujące miliony pacjentów pokazują, że fale upałów zwiększają ryzyko incydentów sercowo-naczyniowych. Coraz więcej danych wskazuje również, że u osób z predyspozycją mogą sprzyjać wystąpieniu zaburzeń rytmu serca.¹²

Coraz cieplejsze lato to także nowe wyzwanie dla kardiologii

Jeszcze kilkadziesiąt lat temu dni z temperaturą przekraczającą 30°C należały w Polsce do rzadkości.

Według danych IMGW lata 2015-2024 były dekadą z największą liczbą dni upalnych od początku prowadzenia pomiarów meteorologicznych. W wielu regionach kraju liczba dni z temperaturą co najmniej 30°C była nawet kilkukrotnie większa niż w latach 60. i 70. ubiegłego wieku.³

Coraz częściej występują również tropikalne noce, podczas których temperatura nie spada poniżej 20°C. To właśnie brak nocnego ochłodzenia okazał się jednym z najważniejszych czynników wpływających na ryzyko powikłań sercowo-naczyniowych.

Dlaczego serce nie lubi wysokich temperatur?

Podczas upału serce wykonuje dodatkową pracę.

Naczynia krwionośne rozszerzają się, aby oddać nadmiar ciepła. Serce przyspiesza, a wraz z potem organizm traci wodę oraz elektrolity, przede wszystkim sód, potas i magnez.

Jeżeli do tego dochodzi niewystarczające nawodnienie, biegunka, gorączka, alkohol lub leczenie moczopędne, łatwo dochodzi do zaburzenia równowagi.

To właśnie ono, a nie sama wysoka temperatura, może u osoby z predyspozycją doprowadzić do napadu arytmii.⁴

Ponad 2,3 miliona zgonów. Najgroźniejsze są upały, które nie kończą się w nocy.

W 2025 roku opublikowano analizę obejmującą 2 392 154 zgony sercowo-naczyniowe.

Badacze wykazali, że największe ryzyko dotyczyło fal upałów utrzymujących się zarówno w dzień, jak i w nocy. Brak nocnego ochłodzenia wiązał się z największą liczbą dodatkowych zgonów sercowo-naczyniowych.

Autorzy oszacowali, że takie fale upałów odpowiadały za około 41 869 dodatkowych zgonów, podczas gdy upały występujące wyłącznie w ciągu dnia wiązały się z około 9809, a wyłącznie nocne z 9092 dodatkowymi zgonami.¹

To ważna obserwacja.

Serce, podobnie jak cały organizm, potrzebuje czasu na regenerację. Gdy temperatura pozostaje wysoka również w nocy, układ krążenia przez wiele godzin pracuje pod zwiększonym obciążeniem.

Czy upał rzeczywiście zwiększa ryzyko migotania przedsionków?

Najmocniejszych danych dostarczyło badanie opublikowane w 2025 roku w Journal of the American Heart Association.²

Badacze przeanalizowali dane 3079 pacjentów z wszczepionymi kardiowerterami-defibrylatorami lub układami CRT-D mieszkających w 103 miastach Stanów Zjednoczonych.

Badanie jest o tyle ciekawe, ze nie analizowano w nim objawów. Analizowano natomiast pamięć urządzeń, które automatycznie rejestrowały każdy epizod zaburzeń rytmu.

Najmniejsze ryzyko arytmii przedsionkowych obserwowano przy temperaturze około 19°C.

Przy 39°C ryzyko migotania przedsionków lub częstoskurczu przedsionkowego było 2,41 razy większe, a przy 41°C wzrastało do 2,81 raza w porównaniu z temperaturą referencyjną.²

Co równie istotne, autorzy nie wykazali podobnego wzrostu ryzyka dla arytmii komorowych.

Obecnie najlepiej udokumentowany związek z wysoką temperaturą dotyczy więc arytmii przedsionkowych, przede wszystkim migotania przedsionków.

Jeżeli chcesz dowiedzieć się, dlaczego migotanie przedsionków zwiększa ryzyko udaru mózgu, przeczytaj nasz artykuł „Migotanie przedsionków a ryzyko udaru mózgu.”

Najważniejsza liczba z tego badania

41°C = 2,81 razy większe ryzyko arytmii przedsionkowych niż przy temperaturze około 19°C.

Badanie przeprowadzono u pacjentów z wszczepionymi ICD i CRT-D.

---

To nie sam upał jest największym problemem

Pacjenci często pytają, czy wysoka temperatura wywołała arytmię. Najczęściej odpowiedź brzmi:

Nie. Upał był jednym z elementów taj kaskady.

Napad migotania przedsionków rzadko ma jedną przyczynę.

Znacznie częściej dochodzi do nałożenia się kilku czynników:

• odwodnienia,
• utraty potasu i magnezu, -> więcej na ten temat znajdziesz w niniejszym wpisie
• przyspieszonej pracy serca,
• aktywacji układu współczulnego,
• infekcji,
• alkoholu, -> temu zagadnieniu poświęciłam oddzielny wpis
• niewyspania,
• istniejącej choroby serca.

Każdy z nich osobno może nie wystarczyć. Razem potrafią stworzyć warunki sprzyjające wystąpieniu arytmii.

Kto powinien zachować szczególną ostrożność?

Największe ryzyko dotyczy osób:

• z migotaniem przedsionków,
• z niewydolnością serca,
• po zawale serca,
• z wszczepionym stymulatorem lub kardiowerterem-defibrylatorem,
• przyjmujących leki zwiększające utratę płynów (szczególnie diuretyki),
• po 65. roku życia.

Nie oznacza to, że każda z tych osób doświadczy arytmii podczas upału.

Oznacza natomiast, że nawet niewielkie odwodnienie może łatwiej zaburzyć równowagę organizmu.

---

Podsumowując:

Fale upałów stają się coraz częstszym elementem naszego klimatu. Wiemy już, że zwiększają ryzyko poważnych incydentów sercowo-naczyniowych, zwłaszcza wtedy, gdy wysoka temperatura utrzymuje się również w nocy.

Coraz więcej danych wskazuje również, że u osób z predyspozycją ekstremalne upały mogą zwiększać ryzyko wystąpienia napadów migotania przedsionków.

Nie oznacza to jednak, że wysoka temperatura sama wywołuje arytmię.

Najczęściej jest ostatnim elementem układanki, do której wcześniej dołączyły odwodnienie, zaburzenia elektrolitowe i istniejąca choroba serca.

---

Piśmiennictwo

1. Yu X, i wsp. Nonlinear Relation Between Cardiac Mortality and Excess Temperature in Heatwaves. Journal of the American College of Cardiology. 2025.
2. Alahmad B, i wsp. Ambient Temperature and Cardiac Arrhythmias in Patients With Implantable Cardioverter Defibrillators. Journal of the American Heart Association. 2025.
3. IMGW. Liczba dni upalnych w Polsce rośnie z dekady na dekadę. Obserwator IMGW, 2024.
4. European Society of Cardiology. Climate change and cardiovascular disease: the impact of heat and heat-health action plans.

---

Ten artykuł jest częścią Akademii Arytmii CardioX. Przeczytaj również:

Przeczytaj również:

• 5 grup leków i suplementów, które mogą zwiększać podatność na zaburzenia rytmu serca
• Migotanie przedsionków. Dlaczego nie wolno go lekceważyć?
• Jak przygotować się do badania Holter EKG?

Artykuł został zaktualizowany: czerwiec 2026.