Masz nadciśnienie czy tylko źle mierzysz ciśnienie? 7 błędów podczas pomiaru
2026-06-19
5 grup leków, które mogą nasilać kołatania serca. Większość znajdziesz w swojej apteczce
2026-06-25
Młody mężczyzna, w pełni aktywny zawodowo i fizycznie. Nigdy wcześniej nie leczył się na serce, a w jego rodzinie nie było nagłych zgonów. Objawy pojawiły się nagle, w trakcie zwykłego dnia pracy przed ekranem. Najpierw lekkie zawroty głowy, a chwilę później narastające, obezwładniające wrażenie, że za moment straci przytomność.
W EKG zarejestrowanym przez zespół ratownictwa medycznego stwierdzono całkowity blok przedsionkowo-komorowy (AV III stopnia).
To jedna z najpoważniejszych postaci zaburzeń przewodzenia w sercu.
Częstość rytmu serca wynosiła zaledwie około 35 uderzeń na minutę.
Po przyjęciu na oddział intensywnej terapii kardiologicznej sytuacja nadal była niestabilna.
Zapis EKG zmieniał się dynamicznie. Okresowo obserwowaliśmy całkowity blok AV III stopnia, innym razem blok AV II stopnia 2:1.
Częstość rytmu serca spadała nawet do około 35 uderzeń na minutę. Wówczas mężczyzna doświadczał osłabienia i zawrotów głowy. Ze względu na ryzyko zatrzymania krążenia, zdecydowaliśmy o założeniu elektrody do czasowej stymulacji serca.
W takich sytuacjach najważniejsze jest bezpieczeństwo pacjenta.
Najpierw trzeba było znaleźć przyczynę
Pacjent był w czwartej dekadzie swojego życia, nie przyjmował żadnych leków, suplementów. Negował infekcję w ostatnich tygodniach.
Badanie echokardiograficzne było prawidłowe. Tętnice wieńcowe uwidocznione w koronarografii były bez zmian. Rezonans serca z tytułu elektrody w sercu był niemożliwy do wykonania. Nie znaleźliśmy oczywistej przyczyny ciężkich zaburzeń przewodzenia.
Badania krwi wykazały podwyższone wykładniki zapalne. Na resztę wyników czekaliśmy…
Borelioza? Pacjent nie pamiętał nawet kleszcza
W wywiadzie nie było niczego, co szczególnie wskazywałoby na boreliozę. Pacjent nie pamiętał ugryzienia przez kleszcza ani wystąpienia rumienia wędrującego.
Mimo to postanowiliśmy sprawdzić również ten trop.
Wynik był zaskakujący. Przeciwciała IgM okazały się dodatnie.
Rozpoczęliśmy leczenie doksycykliną i zleciliśmy badanie potwierdzające metodą Western blot.
Nie chcieliśmy podejmować pochopnej decyzji o implantacji stymulatora.
Usunęliśmy więc elektrodę czasową założoną przez żyłę udową i zastąpiliśmy ją miękką elektrodą wprowadzoną przez żyłę podobojczykową. Dzięki temu pacjent mógł swobodniej funkcjonować, a my mogliśmy obserwować, czy po wdrożeniu antybiotyku przewodzenie w sercu zacznie wracać do normy.
Po trzech tygodniach antybiotykoterapii zaburzenia przewodzenia wycofały się.
Elektrodę do czasowej stymulacji można było bezpiecznie usunąć, a pacjent uniknął implantacji rozrusznika serca.
Borelioza może imitować chorobę wymagającą stymulatora
Choć większość osób kojarzy boreliozę głównie z objawami skórnymi lub neurologicznymi, bakterie z rodzaju Borrelia mogą również zajmować serce.
Najczęstszą manifestacją kardiologiczną są właśnie zaburzenia przewodzenia przedsionkowo-komorowego, czyli tzw. „bloki serca”.
Co istotne, ich nasilenie potrafi zmieniać się bardzo szybko. Pacjent może przejść od niewielkich zaburzeń przewodzenia do całkowitego bloku serca w ciągu kilku chwil.
Kilka liczb, które zaskakują
Zajęcie serca występuje stosunkowo rzadko i szacuje się, że dotyczy około 1% pacjentów z boreliozą.
Jednak gdy już dochodzi do boreliozy obejmującej serce, tzw. Lyme carditis, zaburzenia przewodzenia są zdecydowanie najczęstszą manifestacją choroby.
Choć uchodzi ona za rzadką chorobę, polscy badacze wykazali, że wśród pacjentów kierowanych do implantacji stymulatora z powodu zaawansowanego bloku AV nawet u około 1 na 12 osób mogła ona być przyczyną zaburzeń przewodzenia. (1)
To znacznie więcej, niż większość lekarzy spodziewałaby się na pierwszy rzut oka.
Najważniejsza lekcja
Pacjent nie pamiętał kleszcza. My nie mogliśmy o nim zapomnieć.
Bo w przeciwieństwie do wielu innych przyczyn bloku AV III stopnia borelioza jest jedną z nielicznych, które można skutecznie leczyć.
Pacjent opisany w tej historii pozostaje pod opieką kardiologiczną. Obecnie nie ma wskazań do implantacji rozrusznika serca.
Jeśli masz wszczepiony rozrusznik serca lub przygotowujesz się do jego implantacji, możesz pobrać bezpłatny e-book „Życie ze stymulatorem serca. Co warto wiedzieć?”
Piśmiennictwo:
(1) Kaczmarek KA, Szwabe K, Urbanek I i wsp. Prevalence of Lyme Carditis in Patients with Atrioventricular Blocks. Int J Environ Res Public Health. 2022;19(22):14893. doi:10.3390/ijerph192214893.
Link do publikacji -> TUTAJ
