W kardiologii walczymy o minuty, by ratować serce. W przypadku udaru oka mamy ich zaledwie 90, by uratować wzrok. Dowiedz się, dlaczego zator tętnicy siatkówki to najpoważniejsze, obok udaru mózgu, powikłanie migotania przedsionków i jak nie przegapić objawów, które nie bolą.

Większość pacjentów ze zdiagnozowanym migotaniem przedsionków (AF) żyje w obawie przed udarem mózgu. To słuszny lęk, jednak neurologiczne konsekwencje arytmii nie ograniczają się tylko do ośrodkowego układu nerwowego. Jednym z najbardziej dramatycznych i najmniej uświadamianych powikłań AF jest zator tętnicy środkowej siatkówki (CRAO), nazywany potocznie „udarem oka”.

Mechanizm: Dlaczego oko?

Siatkówka to jedna z najbardziej aktywnych metabolicznie tkanek w ludzkim organizmie. Jej zapotrzebowanie na tlen jest ogromne, a jedyną drogą dostarczania życiodajnej krwi jest tętnica środkowa siatkówki – naczynie o niewielkiej średnicy, które jest wyjątkowo podatne na zablokowanie.

W przypadku migotania przedsionków krew w sercu nie przepływa płynnie, lecz ulega turbulencjom, co sprzyja powstawaniu skrzeplin (najczęściej w uszku lewego przedsionka). Taka skrzeplina może w każdej chwili oderwać się i powędrować z prądem krwi do góry. Jeśli ominie naczynia mózgowe i trafi do tętnicy ocznej, odcina dopływ tlenu do oka w ułamku sekundy.

Objawy, które usypiają czujność

W przeciwieństwie do zawału serca czy urazu, zator tętnicy siatkówki nie boli. Oko nie staje się czerwone, nie łzawi, nie pojawia się obrzęk.

Pacjent doświadcza nagłej, jednostronnej i całkowitej utraty widzenia. Opisywane jest to często jako „zgaśnięcie światła” lub zaciągnięcie czarnej kurtyny przed jednym okiem. Fakt, że brakowi wzroku nie towarzyszy ból, sprawia, że wielu pacjentów zwleka z wezwaniem pomocy, licząc na to, że objaw sam ustąpi. To krytyczny błąd.

90 minut na ratunek

W kardiologii mówimy: „czas to mięsień”. W okulistyce naczyniowej: „czas to wzrok”. Komórki światłoczułe siatkówki są ekstremalnie wrażliwe na niedotlenienie. Nieodwracalne zmiany martwicze zaczynają się już po kilkunastu minutach, a całkowita śmierć siatkówki następuje zazwyczaj po upływie 90–120 minut.

To okno terapeutyczne jest nawet krótsze niż w przypadku udaru mózgu. Każda sekunda zwłoki drastycznie zmniejsza szansę na to, że pacjent kiedykolwiek odzyska sprawność widzenia w zajętym oku.

Co robić? Ścieżka ratunkowa

Jeśli Ty lub ktoś z Twoich bliskich nagle przestał widzieć na jedno oko, nie szukaj pomocy u optyka ani w przychodni rejonowej. Jedynym właściwym kierunkiem jest Szpitalny Oddział Ratunkowy (SOR) z oddziałem okulistycznym i kardiologicznym.

Zator tętnicy siatkówki to nie tylko problem okulistyczny. To czerwona flaga wysłana przez układ krwionośny. Nawet jeśli wzrok powróci samoistnie (tzw. amaurosis fugax), jest to sygnał, że kolejna skrzeplina może trafić do mózgu.

W Cardiox kładziemy nacisk na pełną diagnostykę po takim incydencie. Niezbędne jest wykonanie echa serca, wielodobowego monitorowania Holterem w celu wykrycia niemego migotania przedsionków oraz weryfikacja leczenia przeciwkrzepliwego. Pamiętaj: skuteczna terapia kardiologiczna to najskuteczniejsza ochrona Twojego wzroku.