Kardiomiopatia Takotsubo – gdy stres zmienia kształt serca

Kardiomiopatia Takotsubo, znana szerzej jako zespół złamanego serca lub kardiomiopatia stresowa, to choroba polegająca na nagłym i przejściowym osłabieniu mięśnia sercowego. Mechanizm schorzenia opiera się na ekstremalnym wyrzucie hormonów stresu. Wysokie stężenie krążących katecholamin prowadzi do tzw. ogłuszenia katecholaminowego, które poważnie upośledza zdolność serca do efektywnego pompowania krwi.

Objawy jak przy zawale, ale tętnice są drożne

Dla pacjenta i lekarza pierwsze chwile są mylące. Objawy, takie jak silny ból w klatce piersiowej i duszność, do złudzenia przypominają zawał serca. Jednak badania obrazowe zazwyczaj przynoszą zaskakujący wynik: tętnice wieńcowe są drożne i wolne od zwężeń.
Nazwa choroby pochodzi od japońskiego naczynia do połowu ośmiornic (tako-tsubo). W ostrej fazie lewa komora serca ulega charakterystycznemu rozdęciu, przyjmując kształt przypominający to właśnie naczynie.

Kogo dotyka zespół złamanego serca?

Szacuje się, że 1–3% pacjentów przyjmowanych do polskich szpitali z podejrzeniem zawału to w rzeczywistości przypadki Takotsubo. Rocznie rozpoznaje się około 300 nowych zachorowań, choć liczba ta może być niedoszacowana przez przypadki o łagodnym przebiegu.
• Płeć: Zdecydowaną większość (ok. 90%) stanowią kobiety.
• Wiek: Najczęściej są to kobiety w wieku pomenopauzalnym, choć choroba zdarza się też u osób młodych, a nawet noworodków.

Co wywołuje atak?

Przyczyny można podzielić na trzy główne grupy:

1. Stres fizyczny (ok. 36%): Zabiegi operacyjne, oparzenia, silne napady astmy, złamania kończyn.
2. Stres emocjonalny (ok. 35%): Śmierć bliskiej osoby, utrata pracy, wypadki lub napady.
3. Brak uchwytnej przyczyny (ok. 28%): Sytuacje, w których nie udaje się wskazać jednego konkretnego wydarzenia poprzedzającego epizod.

Diagnostyka i leczenie

Choć kardiomiopatia Takotsubo jest chorobą odwracalną, jej wczesna faza może być groźna. U co czwartego pacjenta dochodzi do powikłań, takich jak ostra niewydolność serca, obrzęk płuc czy zaburzenia rytmu serca.
Proces diagnostyczny obejmuje:
• Badanie EKG i testy laboratoryjne.
• Echo serca, w którym uwidacznia się zaburzenia kurczliwości.
• Koronarografię – kluczowe badanie pozwalające wykluczyć zawał serca.

Leczenie opiera się na wsparciu farmakologicznym (m.in. beta-blokery, inhibitory ACE), ale równie istotne są techniki relaksacyjne oraz wsparcie psychologiczne.

Ważne: Choć nawroty są rzadkie, każdy powrót silnego bólu w klatce piersiowej wymaga natychmiastowej konsultacji lekarskiej. Kolejne zachorowanie na Takotsubo może mieć zupełnie inny przebieg niż pierwsze.